ორთომოლი – Orthomol / Orthomol Natal — რატომ არ არის რეკომენდებული საქართველოში

❌️ არ არის რეკომენდებული ❌️

• საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია (ComCom), 16 ივლისი 2025
  • დაადგინა დარღვევა: Orthomol და PSP-ის პროდუქციის რეკლამა სატელევიზიო გადაცემებში წარდგენილი იყო როგორც სარედაქციო კონტენტი, რაც არღვევს „მაუწყებლობის შესახებ“ კანონს.
  • აღმოჩნდა, რომ მაყურებლისთვის არ იყო მკაფიოდ მითითებული, რომ ეს იყო რეკლამა.
• ევროპის სასამართლო (European Court of Justice), 27 ოქტომბერი 2022, საქმე C-418/21
  • Orthomol ვერ დაამტკიცა თავისი პროდუქტის „სპეციალური სამედიცინო დანიშნულების საკვებად“ კლასიფიკაცია.
  • სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპანიის მტკიცებულებები არ იყო საკმარისი სამეცნიერო სარგებლის დასამტკიცებლად.
• ÖKO-TEST (გერმანია), აპრილი 2023
  • Orthomol Natal-ის პროდუქტი შეფასდა როგორც „ungenügend“ („არადამაკმაყოფილებელი“) — მაღალი ფასი და სარგებლის დაუდასტურებლობა.
  • დასკვნა: იაფი ალტერნატივები (ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი, D ვიტამინი) იგივე ეფექტს იძლევა.
• U.S. Preventive Services Task Force (აშშ, USPSTF), 2022
  • დაასკვნა: მულტივიტამინების რეგულარული მიღება ჯანმრთელ მოზრდილებში არ ამცირებს კიბოს ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს.
• Cochrane Library, ბოლო განახლება 2021
  • მრავალწლიანი მიმოხილვები აჩვენებს, რომ მულტივიტამინურ დანამატებს არ გააჩნიათ მკაფიო სარგებელი ჯანმრთელი მოსახლეობისათვის და ზოგ შემთხვევაში შეიძლება ზიანიც მოიტანონ (მაგალითად, ბეტა-კაროტინი მწეველებში ზრდის კიბოს რისკს).
• Deutsche Gesellschaft für Ernährung (გერმანიის კვების საზოგადოება, DGE), 2020
  • აცხადებს, რომ ორსულობის დროს აუცილებელია მხოლოდ რამდენიმე ძირითადი დანამატი (ფოლიუმის მჟავა, იოდი, რკინა, D ვიტამინი საჭიროებისამებრ).
  • კომპლექსური მულტივიტამინების rutინული გამოყენება არ არის სამეცნიერო მონაცემებით გამართლებული.

შეჯამება

Orthomol Natal და სხვა მსგავსი პროდუქტები:

• ❌ ვერ აკმაყოფილებენ საკმარის სამეცნიერო მტკიცებულებებს ეფექტიანობის შესახებ.
• ❌ არაერთხელ მოხვდნენ რეგულატორების ყურადღების ქვეშ (ComCom, European Court of Justice).
• ❌ დამოუკიდებელმა სამომხმარებლო ორგანიზაციებმა (ÖKO-TEST) შეაფასეს როგორც ძვირი და უსარგებლო.
• ❌ საერთაშორისო სამეცნიერო ინსტიტუტები (USPSTF, Cochrane, DGE) თანხმდებიან, რომ საჭირო არის მხოლოდ კონკრეტული ვიტამინების ცალკე დამატება და არა ძვირადღირებული კომპლექსები.

👉 PHIG-ის დასკვნა: Orthomol Natal საქართველოში არ არის რეკომენდირებული. პროდუქტი წარმოადგენს ძვირადღირებულ მარკეტინგულ ბრენდს, რომელიც არ ეყრდნობა მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ სამეცნიერო მონაცემებს და ხშირად არღვევს სარეკლამო და სამომხმარებლო უფლებებს.

Orthomol / Orthomol Natal — რატომ არ არის რეკომენდებული საქართველოში

დეტალური ანალიზი

Orthomol Natal — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი და ძვირადღირებული საკვები დანამატია, რომელიც საქართველოში აფთიაქებში უკვე ხელმისაწვდომია. პროდუქტი პოზიციონირებულია როგორც „აუცილებელი ყველა მიკრონუტრიენტის წყარო ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში“.

თუმცა მნიშვნელოვანია კითხვები:

• რეალურად არის თუ არა Orthomol Natal სამეცნიერო მტკიცებულებებზე დამყარებული?
• რატომ არის მისი ფასი ორჯერ–სამჯერ მაღალი, ვიდრე ბაზარზე არსებული ალტერნატივების?
• და რამდენად გამჭვირვალეა კომპანია, რომელიც ამ პროდუქტის უკან დგას?

PHIG-ის ინიციატივა supplement.ge-ზე სწორედ ამ კითხვებზე პასუხის გაცემას ისახავს მიზნად. ჩვენ ვმუშაობთ საქართველოში არსებული დანამატების ანალიზზე: ვიკვლევთ როგორც კომპანიას, ასევე კონკრეტულ პროდუქტს, რათა მომხმარებელმა მიიღოს ობიექტური და სამეცნიერო ინფორმაცია.

Orthomol Natal გახდა ჩვენი პირველი შეფასების ობიექტი, რადგან მასზე დიდი მოთხოვნა არსებობს, აქტიურად გამოიყენება მედიასა და რეკლამებში და ხშირად ხდება მომხმარებელთა კითხვების საგანი. სრული აღწერა

კომპანიის შესახებ

Orthomol pharmazeutische Vertriebs GmbH – გერმანული ოჯახური კომპანიაა, დაარსებული 1991 წელს, რომლის მთავარი მიმართულებაა საკვები დანამატების წარმოება „ორთომოლეკულური მედიცინის“ კონცეფციის საფუძველზე. კომპანიას აქვს ფართო პროდუქტის ხაზი – იმუნიტეტის, ძვლებისა და სახსრების, გულის ჯანმრთელობის, სპორტის და ორსულობის/ლაქტაციის მიმართულებით.

საქართველოში Orthomol-ის ოფიციალური დისტრიბუტორია PSP-ის აფთიაქების ქსელი. ოფიციალური რეგისტრაციის სტატუსით, Orthomol Natal დარეგისტრირებულია საკვებ დანამატად, რაც ნიშნავს, რომ მას არ მოეთხოვება ისეთივე მკაცრი კლინიკური კვლევები, როგორც მედიკამენტებს.

🔎 მნიშვნელოვანი ფაქტი: Orthomol კომპანია არ არის შეტანილი EU-ის GMP (EudraGMDP) ბაზაში, რადგან მისი პროდუქცია არ ითვლება სამკურნალო პრეპარატებად. ამის ნაცვლად კომპანიას გააჩნია ISO 22000:2018 სერტიფიკატი და ყოველწლიურად გადის TÜV Rheinland-ის აუდიტს. ეს სერტიფიკატი შეეხება საკვების უსაფრთხოების მართვის სისტემას, მაგრამ არ ნიშნავს სამკურნალო პრეპარატებისთვის საჭირო GMP-ს.

იურიდიული შესაბამისობა საქართველოში

Orthomol Natal საქართველოს ბაზარზე კლასიფიცირებულია როგორც საკვები დანამატი, ამიტომ იგი ექვემდებარება საქართველოს მთავრობის დადგენილებებს №360 (12 ივლისი, 2022) და №227 (11 ივლისი, 2024), რომლებიც არეგულირებენ საკვები დანამატების შემოტანასა და რეალიზაციას.

ეს ნიშნავს:

• რეგისტრაცია მედიკამენტად არ არის საჭირო – დანამატები არ გადიან იმავე კლინიკურ კვლევებს, რაც პრეპარატებს.
• აუცილებელია ქართული ენით ეტიკეტირება, სადაც მითითებული უნდა იყოს შემადგენლობა, დოზირება, შენახვის პირობები და გაფრთხილებები.
• დისტრიბუტორს (საქართველოში PSP) მოეთხოვება წარმოადგინოს ხარისხის დოკუმენტაცია (ISO, CoA) და უზრუნველყოს პროდუქტის სანდოობა.

⚖️ პრობლემა: Orthomol არ არის EU-ის GMP სიის ნაწილი, რადგან GMP სავალდებულოა მხოლოდ მედიკამენტებისთვის. შესაბამისად, პროდუქტი იყიდება საკვები დანამატის სტატუსით, რაც ბევრ მომხმარებელს შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს, თითქოს იგი მედიკამენტის დონეზე დამტკიცებულია.

ხარისხი და უსაფრთხოება

Orthomol კომპანია ხშირად უსვამს ხაზს, რომ მისი წარმოება ხდება მაღალი კონტროლის ქვეშ, თუმცა საჭიროა განვმარტოთ, რას ნიშნავს ეს პრაქტიკაში:

• ✅ ISO 22000:2018 – Orthomol ფლობს ამ სერტიფიკატს, რომელიც მოიცავს საკვების უსაფრთხოების მართვის სრულ სისტემას (HACCP და რისკების კონტროლი). ეს უზრუნველყოფს, რომ პროდუქტი დამზადებულია დაცულ და წესრიგიან პირობებში, მაგრამ ეს არ არის მედიკამენტებისთვის სავალდებულო GMP სერტიფიკატი.
• ✅ TÜV Rheinland აუდიტი – ყოველწლიური დამოუკიდებელი შემოწმება, რომელიც ადასტურებს, რომ ISO სტანდარტები რეალურად მუშაობს და წარმოება დაცულია.
• ⚠️ EU GMP (EudraGMDP) ბაზაში Orthomol არ არის, რადგან მისი პროდუქტები რეგისტრირებულია საკვები დანამატებად და არა როგორც მედიკამენტები.
• ✅ სერიული ნომრებისა და პარტიის იდენტიფიკაციის სისტემა – Orthomol-ის თითოეულ შეფუთვას აქვს უნიკალური სერიული კოდი, რაც მომხმარებელს და რეგულატორს საშუალებას აძლევს, გადაამოწმოს პროდუქტის წარმომავლობა და წარმოების პარტია.
• ⚠️ CoA (Certificate of Analysis) – პარტიის ხარისხის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომელიც უნდა არსებობდეს თითოეული პროდუქტისთვის. საქართველოში Orthomol Natal-ისთვის ასეთი დოკუმენტები საჯაროდ არ არის წარმოდგენილი.

👉 შესაბამისად, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ პროდუქტი დამზადებულია დაცულ და სტანდარტიზებულ პირობებში, თუმცა ეფექტიანობის სამეცნიერო მტკიცებულება არ მოითხოვება, რადგან იგი საკვები დანამატია და არა მედიკამენტი.

პროდუქტის შემადგენლობა და დაპირებული ეფექტები

Orthomol Natal რეკლამირებულია როგორც „მთლიანი მიკრონუტრიენტების წყარო ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში“. მისი შემადგენლობა მართლაც მოიცავს ვიტამინებს, მინერალებსა და სხვა კომპონენტებს, თუმცა აუცილებელია შეფასება, რა არის რეალურად საჭირო და სად არის გადაჭარბებული დაპირება.

🔹 ძირითადი კომპონენტები

• ფოლიუმის მჟავა / Quatrefolic® – ორსულობისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დანამატი.
• რკინა – ხშირია დეფიციტი ორსულებში, ამიტომ სამედიცინო რეკომენდაციებში მნიშვნელოვანია.
• იოდი – აუცილებელია ნაყოფის ნერვული სისტემის განვითარებისთვის.
• ვიტამინი D3 – ხშირად დეფიციტურია, განსაკუთრებით საქართველოში.
• ომეგა-3 (DHA) – ბავშვის ტვინისა და მხედველობის განვითარებისთვის.

🔹 დამატებითი კომპონენტები
Orthomol Natal ასევე შეიცავს B ჯგუფის ვიტამინებს, ვიტამინ C-ს, თუთიას, მაგნიუმს, სელენს, სპილენძს და პრობიოტიკებს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ყველაფერი სასარგებლოა ორგანიზმის ზოგადი ფუნქციებისთვის, მათი ერთობლივი კომპლექსური დანიშვნა არ არის ყოველთვის სამეცნიერო მტკიცებულებებით გამყარებული ორსულობისას.

⚠️ დაპირებები და რეალობა

• Orthomol Natal-ის რეკლამებში ხშირად ხაზგასმულია, თითქოს ყველა ეს კომპონენტი აუცილებელია ერთად. სინამდვილეში საერთაშორისო გაიდლაინები (მაგალითად WHO, EFSA) ხაზს უსვამს მხოლოდ რამდენიმე ძირითად დანამატს ორსულობისას: ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი და ვიტამინი D. დანარჩენი კომპონენტები შეიძლება ინდივიდუალურად იყოს საჭირო, მაგრამ უნივერსალური სარგებელი არ არის მტკიცებულებით დადასტურებული.
• პროდუქტის მაღალი ფასი ხშირად გამართლებულია სწორედ ამ „სრული კომპლექსის“ მარკეტინგით, თუმცა სამეცნიერო თვალსაზრისით, ქალების დიდ ნაწილს სჭირდება მხოლოდ ზემოთ ჩამოთვლილი რამდენიმე ძირითადი მიკრონუტრიენტი, რომლებიც ბევრად იაფად არის ხელმისაწვდომი.

სამეცნიერო მტკიცებულებები და კრიტიკული შეფასებები

Orthomol Natal-ის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ შემადგენლობა, არამედ ის, არსებობს თუ არა მაღალი ხარისხის სამეცნიერო კვლევები, რომლებიც ადასტურებს მის ეფექტიანობას ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში.

🔎 კვლევების ნაკლებობა

• საერთაშორისო სამეცნიერო ბაზებში (PubMed, ClinicalTrials.gov) არ არსებობს ბრენდისთვის სპეციფიკური რანდომიზებული კლინიკური კვლევები (RCT), რომლებიც პირდაპირ შეისწავლიდა Orthomol Natal-ის სარგებელს.
• კვლევების გარეშე პროდუქტი რჩება როგორც „კომპლექსური მულტივიტამინი“, რომლის ზოგადი სარგებელი ეფუძნება ინდივიდუალური ვიტამინებისა და მინერალების ცნობილ ეფექტებს, მაგრამ არა თვითონ Orthomol Natal-ის პირდაპირ გამოცდას.

⚖️ ევროპის სასამართლოს გადაწყვეტილება (2022)

• ევროკავშირის სასამართლომ შეზღუდა Orthomol-ის პრეტენზიები, როცა კომპანიამ სცადა პროდუქტის გაყიდვა როგორც „სპეციალური სამედიცინო დანიშნულების საკვები“ (FSMP). სასამართლომ აღნიშნა, რომ კომპანიამ ვერ წარმოადგინა საკმარისი სამეცნიერო მტკიცებულება მსგავსი სტატუსისთვის.

🧪 ÖKO-TEST (გერმანია, 2023)

• გერმანულმა დამოუკიდებელმა მომხმარებელთა ლაბორატორიამ Orthomol Natal შეაფასა როგორც „არადამაკმაყოფილებელი“ (ungenügend). მთავარი მიზეზი იყო:
  • მაღალი ფასი
  • სარგებლის არამტკიცებულებითი დაპირებები
  • ბაზარზე არსებული ბევრად იაფი ალტერნატივების არსებობა იმავე ძირითადი კომპონენტებით (ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი, ვიტამინი D).

🌍 საერთაშორისო გაიდლაინები (WHO, EFSA, DGE)

• რეკომენდაციები ორსულობისას ერთხმად მიუთითებს მხოლოდ რამდენიმე ძირითადი დანამატზე:
  • ფოლიუმის მჟავა (ნერვული მილის დეფექტების პრევენციისთვის)
  • რკინა (ანემიის პროფილაქტიკისთვის)
  • იოდი (ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციისთვის)
  • ვიტამინი D (ძვლისა და იმუნური სისტემის მხარდაჭერისთვის)
• დანარჩენი კომპონენტების rutინული დანიშვნა არ არის სამეცნიერო მტკიცებულებებით გამყარებული.

👉 შედეგად, Orthomol Natal უფრო მეტად წარმოადგენს მარკეტინგულად შეფუთულ მულტივიტამინს, ვიდრე სამეცნიერო მტკიცებულებებზე დამყარებულ აუცილებელ პრეპარატს ორსულებისა და მეძუძურებისთვის.

შეჯამება და რეკომენდაცია (PHIG)

Orthomol Natal არის ძვირადღირებული მულტივიტამინური კომპლექსი, რომელსაც საქართველოში სთავაზობენ ორსულ და მეძუძურ ქალებს როგორც „ყველა საჭირო მიკრონუტრიენტის სრულ წყაროს“.

📌 თუმცა PHIG-ის შეფასებით:

• პროდუქტი დამზადებულია სანდო საწარმოო პირობებში (ISO 22000, TÜV Rheinland), მაგრამ არ ფლობს EU GMP სერტიფიკატს, რადგან არის საკვები დანამატი და არა მედიკამენტი.
• სამეცნიერო მტკიცებულება Orthomol Natal-ის ეფექტიანობის შესახებ არ არსებობს — არ ჩატარებულა ბრენდისთვის სპეციფიკური კლინიკური კვლევები.
• ევროპის სასამართლომ 2022 წელს კომპანიას შეზღუდა „სპეციალური სამედიცინო დანიშნულების საკვებად“ პოზიციონირება მტკიცებულებების სიმწირის გამო.
• ÖKO-TEST (გერმანია, 2023) პროდუქტს შეაფასა როგორც „არადამაკმაყოფილებელი“ მაღალი ფასისა და სარგებლის დაუდასტურებლობის გამო.
• მომხმარებლისთვის საჭირო ძირითადი კომპონენტები (ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი, ვიტამინი D) ხელმისაწვდომია ბევრად იაფად, დაახლოებით 30–40 ლარად თვეში.

✅ PHIG-ის რეკომენდაცია
Orthomol Natal არ არის აუცილებელი დანამატი ორსულებისა და მეძუძურებისთვის საქართველოში. ის შეიძლება გამოყენებულ იქნას მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით, მაგრამ არსებობს იაფი და ეფექტიანი ალტერნატივები, რომლებიც აკმაყოფილებენ იგივე სამედიცინო საჭიროებებს.

👉 PHIG მოუწოდებს მომხმარებლებს:

• ყოველთვის მოითხოვონ ხარისხის სერტიფიკატები (ISO, CoA),
• არ გადაიხადონ ზედმეტი მხოლოდ მარკეტინგული ბრენდისთვის,
• კონსულტაცია გაიარონ ექიმთან დანამატის დაწყებამდე.

ორთომოლეკულური მედიცინა: მეცნიერებით დაუდასტურებელი თეორია თუ მარკეტინგული ილუზია?

რა არის ორთომოლეკულური მედიცინა?

ორთომოლეკულური მედიცინა (Orthomolecular Medicine) პირველად 1968 წელს წარმოადგინა ლაინუს პოლინგმა (Linus Pauling), ორჯერ ნობელის პრემიის ლაურეატმა. მან ჟურნალ Science-ში (Orthomolecular Psychiatry) შემოგვთავაზა იდეა, რომ „სწორი მოლეკულების სწორ დოზებში“ მიწოდებით შესაძლებელი იქნებოდა დაავადებების პრევენცია და მკურნალობა.

ამ მიდგომის არსი იყო ვიტამინებისა და მინერალების მაღალ დოზებში მიღება, რათა ორგანიზმში აღდგეს ბალანსი.

რა აჩვენა კვლევებმა?

გასული 50 წლის განმავლობაში ჩატარებულმა მაღალი ხარისხის კვლევებმა (რანდომიზებული კონტროლირებადი კვლევები — Randomized Controlled Trials, RCT; მეტაანალიზები) ვერ დაადასტურა, რომ ორთომოლეკულურ პრაქტიკას აქვს ფართო სარგებელი.

• აშშ-ის პრევენციული სერვისების სამუშაო ჯგუფი (U.S. Preventive Services Task Force, USPSTF, 2022): მტკიცებულება არასაკმარისია იმისთვის, რომ მულტივიტამინები ამცირებდეს კიბოსა და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს. ბეტა-კაროტინისა და ვიტამინ E-ს დანამატების გამოყენება კი რეკომენდირებულია წინააღმდეგ.
• კოჩრეინის მიმოხილვა (Cochrane Review, 2012): ანტიოქსიდანტური დანამატები (ვიტამინი A, C, E, ბეტა-კაროტინი, სელენი) არ ამცირებს სიკვდილიანობას, ხოლო ზოგჯერ პირიქით — ზრდის რისკებს.
• ATBC კვლევა (Alpha-Tocopherol Beta-Carotene Cancer Prevention Study, ფინეთი): ბეტა-კაროტინის მიღება ზრდიდა ფილტვის კიბოს შემთხვევებს მწეველებში.
• CARET კვლევა (Beta-Carotene and Retinol Efficacy Trial, აშშ): ბეტა-კაროტინისა და ვიტამინ A-ს კომბინაციამ გაზარდა ფილტვის კიბოსა და სიკვდილიანობის რისკი.
• აშშ-ის ეროვნული ჯანდაცვის ინსტიტუტი (National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements): მულტივიტამინების რეგულარული მიღება ჯანმრთელებში არ აუმჯობესებს სიცოცხლის ხანგრძლივობას.

რისკები მეგადოზური დანამატების დროს

ორთომოლეკულური მედიცინა ხშირად მოიცავს მეგადოზურ დანამატებს. ეს განსაკუთრებით სახიფათოა ცხიმში ხსნადი ვიტამინების (A, D, E, K) შემთხვევაში, რადგან ისინი ორგანიზმში გროვდება.

• ვიტამინი A ორსულებში ზედმეტი დოზით იწვევს ტერატოგენულ ეფექტებს — ნაყოფის განვითარების დარღვევას.
• ვიტამინი D ზედმეტად მიღებისას იწვევს ჰიპერკალციემიას (კალციუმის ჭარბი დონე სისხლში), რაც აზიანებს გულს და თირკმელებს.
• ბეტა-კაროტინი მწეველებში ზრდის ფილტვის კიბოს რისკს.

რატომ არის ორთომოლეკულური მედიცინა პრობლემური?

მეცნიერების თანამედროვე სტანდარტებით:

• არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულება, რომ მულტივიტამინები ჯანმრთელ ადამიანებში ამცირებს დაავადებების რისკს.
• ბევრი კვლევა მიუთითებს არა სარგებელზე, არამედ ზიანზე.
• პრაქტიკაში ეს კონცეფცია უფრო ხშირად გამოიყენება როგორც მარკეტინგზე დაფუძნებული მოდელი, ვიდრე სამეცნიერო საფუძვლიანი მედიცინა.

👉 სწორედ ამიტომ, ორთომოლეკულური მედიცინა მეტად კომერციულია, ვიდრე სამეცნიერო. იგი მომხმარებელს ძვირადღირებული დანამატების შეძენისკენ უბიძგებს, მაშინ როცა საჭირო ეფექტი შეიძლება მიღწეულ იქნეს ბევრად უფრო იაფი და მიზანმიმართული დანამატებით (მაგალითად, ორსულებში ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი, ვიტამინი D).

დასკვნა

ორთომოლეკულური მედიცინა არ აკმაყოფილებს მტკიცებულებაზე დაფუძნებული მედიცინის კრიტერიუმებს. მისი ეფექტიანობა ფართო მოსახლეობაში არ არის დამტკიცებული. გამონაკლისია მხოლოდ სპეციფიკური დეფიციტები, სადაც დანამატების გამოყენება სამედიცინო გაიდლაინებით არის რეკომენდებული.

სხვაგვარად, ორთომოლეკულური მედიცინა უნდა ჩაითვალოს სამეცნიერო საფუძველს მოკლებულ, მარკეტინგით წარმართულ მიდგომად.

ლიტერატურა

1. Pauling L. Orthomolecular psychiatry. Science. 1968;160(3825):265–271.
2. U.S. Preventive Services Task Force. Vitamin, Mineral, and Multivitamin Supplementation to Prevent Cardiovascular Disease and Cancer. JAMA. 2022;327(23):2326–2333.
3. Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C. Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases. Cochrane Database Syst Rev. 2012;(3):CD007176.
4. The Alpha-Tocopherol, Beta Carotene Cancer Prevention Study Group. The effect of vitamin E and beta carotene on the incidence of lung cancer and other cancers in male smokers. N Engl J Med. 1994;330:1029–1035.
5. Omenn GS, Goodman GE, Thornquist MD, et al. Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease. N Engl J Med. 1996;334:1150–1155.
6. Omenn GS. Chemoprevention of lung cancers: Lessons from CARET. J Natl Cancer Inst. 2004;96(23):1757–1759.
7. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Multivitamin/mineral supplements fact sheet for health professionals. Updated 2021.

Orthomol საქართველოში: ComCom-ის გადაწყვეტილება და რეკლამის დარღვევები

შესავალი

Orthomol Natal — გერმანული კომპანიის ძვირადღირებული საკვები დანამატია, რომელიც საქართველოში იყიდება PSP-ის აფთიაქების ქსელში და რეკლამირებულია როგორც ორსულებისა და მეძუძური ქალებისთვის „აუცილებელი მიკრონუტრიენტების სრული წყარო“.

თუმცა, პროდუქტის პოპულარიზაცია საქართველოში ზოგჯერ სცდება სამეცნიერო რეკომენდაციებს და უკვე დადასტურდა, რომ დაარღვია მაუწყებლობის შესახებ კანონით დადგენილი წესები.

ComCom-ის გადაწყვეტილება

2025 წლის 16 ივლისს საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ (ComCom) მიიღო გადაწყვეტილება № გ-25-18/371.

🔗 ოფიციალური დოკუმენტი: ComCom გადაწყვეტილება № გ-25-18/371

კომისიამ დაადგინა, რომ სატელევიზიო გადაცემებში Orthomol და PSP-ის პროდუქცია წარდგენილი იყო პოზიტიურ კონტექსტში, სარედაქციო შინაარსთან ინტეგრირებულად, ისე რომ მაყურებლისთვის არ იყო მკაფიოდ მითითებული, რომ ეს იყო კომერციული რეკლამა.

ფაქტები და შესაძლო დარღვევები

Orthomol-ის როლი

Orthomol საქართველოში რეგისტრირებულია როგორც საკვები დანამატი და არა როგორც მედიკამენტი. მიუხედავად ამისა, სატელევიზიო რეკლამასა და სიუჟეტებში ის ხშირად წარმოდგენილია როგორც სამკურნალო ეფექტის მქონე პრეპარატი, რაც მომხმარებელს შეცდომაში შეჰყავს.

• Orthomol Natal-ისთვის ბრენდ-სპეციფიკური კლინიკური კვლევები არ არსებობს.
• რეკლამებში გამოყენებული ფრაზები („კლინიკურად დადასტურებული“, „აუცილებელი ყველა ორსულისთვის“) არ შეესაბამება სამეცნიერო კონსენსუსს.
• ბაზარზე არსებული ძირითადი კომპონენტები (ფოლიუმის მჟავა, რკინა, იოდი, ვიტამინი D) მრავალჯერ იაფია, ვიდრე Orthomol Natal.

PHIG-ის კომენტარი

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი (PHIG) ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ Orthomol-ის შემთხვევა არის მარკეტინგული გადაჭარბების და სარეკლამო ეთიკის დარღვევის ნათელი მაგალითი.

👉 ჩვენი რეკომენდაცია:

• მომხმარებლებმა უნდა მოითხოვონ ხარისხის სერტიფიკატები (ISO, CoA).
• არ უნდა გადაიხადონ ზედმეტი მხოლოდ ბრენდის მარკეტინგული სლოგანისთვის.
• დანამატების მიღება უნდა მოხდეს მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით და არა ტელევიზიური რეკლამის საფუძველზე.

დასკვნა

ComCom-ის გადაწყვეტილება № გ-25-18/371 არის მნიშვნელოვანი პრეცედენტი. ის ცხადყოფს, რომ Orthomol-ისა და სხვა საკვები დანამატების რეკლამირება სატელევიზიო ეთერში მკაცრად უნდა შეესაბამებოდეს კანონის მოთხოვნებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ბრენდები და მაუწყებლები დაისჯებიან მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანის გამო.

🔗 იხილეთ სრულად: საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის გადაწყვეტილება

❌ სარეკლამო დარღვევებს

• საქართველოში Orthomol-ის დისტრიბუტორები (PSP, Orthomol Georgia) ახორციელებენ სისტემატურ სარეკლამო დარღვევებს:
  • დაუშვებელი სამკურნალო და პროფილაქტიკური მტკიცებები („ამცირებს ოსტეოპოროზის რისკს“, „აჩერებს ართრიტის პროგრესს“, „ამაღლებს იმუნიტეტს“).
  • პროცენტული „კლინიკური ეფექტურობის“ ციფრები (მაგ. „77.9%-ით ამცირებს სიმპტომებს“) – რაც წარმოადგენს მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანას.
  • ბავშვებზე და ორსულებზე მიმართული რეკლამა – მაღალი რისკის დარღვევა (მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კანონი, სარეკლამო კანონი, EU რეგულაციები).
  • ჯანდაცვის პროფესიონალების მონაწილეობა რეკლამაში (თეთრი ხალათი, წამყვანები, ექიმის როლი) – მკაცრად აკრძალული საქართველოს კანონმდებლობით.
  • კოსმეტიკური ეფექტის მტკიცებები („ამცირებს ნაოჭებს“, „ამაგრებს თმას და ფრჩხილებს“) – აკრძალულია, რადგან EFSA-ს მიერ ასეთი მტკიცებები ავტორიზებული არ არის.
• ზოგიერთ პოსტში გამოყენებულია ტერმინი „ორთომოლეკულური მედიცინა“, რაც თითქოს სამედიცინო სტატუსს ანიჭებს საკვებ დანამატს – ეს კანონის პირდაპირი დარღვევაა.
• პროდუქტების რეალური სარგებელი არ არის მკაფიოდ გამიჯნული EFSA-ს მიერ დამტკიცებული სტანდარტული მტკიცებებისგან (მაგ. „ვიტამინი D ხელს უწყობს კალციუმის შეწოვას“), რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანის რისკს.

⚖️ სამართლებრივი შეფასება

• საქართველოს სარეკლამო კანონი – მუხლი 4, მუხლი 5, მუხლი 8 (მცდარი რეკლამა, სამკურნალო მტკიცებები, ექიმების გამოყენება რეკლამაში).
• სურსათის შესახებ კანონი – მუხლი 24 (დანამატებს არ შეიძლება მიეწეროს მკურნალობის/პრევენციის ფუნქცია).
• მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კანონი – მუხლი 7 (შეცდომაში შეყვანის აკრძალვა).
• EU Regulation 1924/2006 – მხოლოდ EFSA-ს მიერ ავტორიზებული მტკიცებების გამოყენების უფლება.

📌 დასკვნა

Orthomol-ის პროდუქცია ტექნიკურად აკმაყოფილებს ხარისხისა და უსაფრთხოების მინიმალურ მოთხოვნებს (SSG-3 კრიტერიუმებით), თუმცა სარეკლამო პრაქტიკა საქართველოში სერიოზულად არღვევს როგორც საქართველოს, ასევე ევროკავშირის ნორმებს.
მაღალი რისკის დარღვევებად მიიჩნევა:

• ორსულობა/ბავშვები,
• დაავადების მკურნალობის მტკიცებები,
• კლინიკური პროცენტული მონაცემებით მანიპულაცია,
• ექიმების/სპეციალისტების გამოყენება რეკლამაში.

👉 რეკომენდაცია: მიუხედავად პროდუქტის ხარისხისა, საჭიროა მკაცრი გაფრთხილება რეკლამის დონეზე და ოფიციალური წერილის მომზადება პასუხისმგებელ დისტრიბუტორ კომპანიებთან მიმართებაში, რათა შეჩერდეს მომხმარებელთა შეცდომაში შეყვანის პრაქტიკა.

📑 Orthomol / PSP რეკლამების სამართლებრივი დარღვევების შემაჯამებელი ცხრილი

⚖️ საქართველოს კანონმდებლობის ძირითადი მუხლები

• სარეკლამო კანონი
  • მუხლი 4(1)(ა) – აკრძალულია შეცდომაში შემყვანი რეკლამა
  • მუხლი 4(2) – აკრძალულია სამკურნალო/პროფილაქტიკური მტკიცებები არამკურნალობით პროდუქტებზე
  • მუხლი 5 – არაკეთილსინდისიერი რეკლამა
  • მუხლი 8 – აკრძალულია ჯანდაცვის პროფესიონალების გამოყენება რეკლამაში
• სურსათის შესახებ კანონი
  • მუხლი 24 – საკვები დანამატების რეკლამაში აკრძალულია დაავადებების მკურნალობის/პრევენციის მტკიცებები
• მომხმარებელთა უფლებების დაცვის კანონი
  • მუხლი 7(2) – აკრძალულია მცდარი ან დაუდასტურებელი ინფორმაცია ჯანმრთელობის სარგებელზე
• ევროკავშირის რეგულაციები (საქართველოს ასოცირების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული)
  • Regulation (EC) 1924/2006 – მხოლოდ EFSA-ს მიერ ავტორიზებული მტკიცებების გამოყენება
  • Directive 2006/141/EC – მკაცრი შეზღუდვები ბავშვთა პროდუქტების რეკლამირებაზე

ინტერესთა კონფლიქტის არმქონეობის განცხადება

საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი (PHIG) და პლატფორმა supplement.ge ახორციელებენ საკვები დანამატების დამოუკიდებელ შეფასებას საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე.

• ჩვენ არ ვფლობთ აქციებსა და ეკონომიკურ ინტერესებს არც ერთ ფარმაცევტულ ან საკვები დანამატის მწარმოებელ კომპანიაში.
• ჩვენ არ ვიღებთ დაფინანსებას იმ კომპანიებისგან, რომელთა პროდუქტებსაც ვაფასებთ.
• ყველა ანალიზი და დასკვნა ეფუძნება მხოლოდ ხელმისაწვდომ ოფიციალურ დოკუმენტაციას, რეგულაციებსა და სამეცნიერო მტკიცებულებებს.
• შეფასებები ტარდება მოხალისე ექსპერტთა ჯგუფის მიერ, რომლებიც მუშაობენ გამჭვირვალობისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინტერესების დაცვის მიზნით.
• ნებისმიერი დასკვნა წარმოადგენს მხოლოდ PHIG-ისა და supplement.ge-ს დამოუკიდებელ პოზიციას და არ არის გავლენილი მესამე მხარის კომერციული ინტერესებით.

👉 ჩვენი მთავარი მიზანია საზოგადოების ინფორმირება, მომხმარებლის უფლებების დაცვა და საქართველოში ჯანსაღი და გამჭვირვალე საკვები დანამატების ბაზრის ჩამოყალიბება.

📌 ექიმები და რეკლამა: რატომ არღვევს ეს ვიდეო კანონს და ეთიკას

https://www.facebook.com/share/p/1Ayc46Uc2m/

https://www.facebook.com/share/p/1W9HV7nvVX/

ბოლო დღეებში სოციალურ ქსელში გავრცელდა ვიდეო, სადაც ექიმი ეკა კვირკველია მონაწილეობს და რეკლამირებს პროდუქტს („Orthomol“).
ეს შემთხვევა წარმოადგენს სერიოზულ პრობლემას — როგორც საქართველოს კანონმდებლობის, ასევე საერთაშორისო სამედიცინო ეთიკის დარღვევას.

⚖️ რას ამბობს კანონი?

• საქართველოს კანონი „რეკლამის შესახებ“ (მუხლი 5, მუხლი 7):
  • კრძალავს რეკლამას, რომელიც სცილდება ოფიციალურ ინსტრუქციას.
  • სავალდებულოა გაფრთხილება: „გამოყენებამდე გაეცანით პაციენტის ინფორმაციულ ფურცელს და მიმართეთ ექიმს“.
  • დაუშვებელია სამკურნალო ეფექტების დაპირება სერტიფიცირების გარეშე.

👉 ვიდეოში ეს პირობები არ სრულდება.

⚠️ ფარული რეკლამა – მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანა

• საქართველოს კანონი „რეკლამის შესახებ“ (მუხლი 8) კრძალავს ფარულ რეკლამას. სარეკლამო მასალა აუცილებლად უნდა იყოს მკაფიოდ მონიშნული როგორც რეკლამა ან სპონსორირებული შინაარსი.
• „მომხმარებელთა უფლებების დაცვის შესახებ“ კანონი (მუხლი 12, 14) კრძალავს მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანას.
• ევროკავშირის რეგულაციები (2005/29/EC; 2019/2161 „Omnibus Directive“) ავალდებულებს კომპანიებს მკაფიოდ მიუთითონ paid partnership / sponsored.

👉 ეკა კვირკველიას ვიდეოში არც აღწერაში და არც ტექსტში არ არის მითითებული, რომ ეს არის ანაზღაურებადი რეკლამა. ეს უკვე ფარული რეკლამის შემთხვევაა, რაც კანონით აკრძალულია.

🌍 საერთაშორისო ეთიკა

• მსოფლიო სამედიცინო ასოციაციის (WMA) ეთიკის კოდექსი კრძალავს ექიმის ჩართვას ბრენდის რეკლამაში.
• WHO მოუწოდებს, რომ ექიმებმა უზრუნველყონ ობიექტური, მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ინფორმაცია და არ გახდნენ მარკეტინგის ნაწილი.
• ასეთი რეკლამა აზიანებს როგორც საზოგადოებას, ასევე ექიმის პროფესიულ რეპუტაციას.

❓ მთავარი კითხვები

1. რატომ მონაწილეობს ექიმი ეკა კვირკველია სარეკლამო ვიდეოში, როცა ეს კანონით აკრძალულია?
2. სად არის PSP-ს მიერ გაყიდული Orthomol-ის ხარისხის სერტიფიკატები?
3. რატომ არ იყო ვიდეოში ან აღწერაში მითითებული, რომ ეს იყო ანაზღაურებადი რეკლამა?
4. რატომ უნდა ენდოს ქართველი მომხმარებელი მარკეტინგულ ვიდეოს და არა ოფიციალურ დოკუმენტებს?

დასკვნა

ეს ვიდეო არღვევს როგორც საქართველოს კანონმდებლობას, ასევე საერთაშორისო ეთიკის ნორმებს.
👉 საზოგადოებამ უნდა მოითხოვოს არა ფარული რეკლამა, არამედ მტკიცებულებებით გამყარებული ინფორმაცია და ხარისხის სერტიფიკატები.

📢 კითხვა უნივერსიტეტებს

თუ ექა კვირკველია არის თქვენი კურსდამთავრებული ან ამჟამად ასწავლის თქვენს უნივერსიტეტში, როგორ შეაფასებთ იმას, რომ იგი მონაწილეობს ფარულ, არალეგალურ რეკლამაში („Orthomol“-ის ვიდეო)?

👉 უნივერსიტეტი, რომელიც ამაყობს სამედიცინო განათლებით, ვალდებულია განმარტოს საზოგადოებისთვის:

• შეესაბამება თუ არა ეს ქმედება სამედიცინო ეთიკის კოდექსს?
• შეესაბამება თუ არა ეს ქმედება საქართველოსა და ევროკავშირის კანონმდებლობას, რომელიც კრძალავს ფარულ რეკლამას და ექიმის მიერ ბრენდის რეკლამირებას?
• რა ზომებს იღებთ, რათა თქვენი სტუდენტები და კურსდამთავრებულები იცავდნენ პროფესიულ ეთიკას?

❓ კავკასიის უნივერსიტეტი – მოწვეული ლექტორი
❓ თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი – კურსდამთავრებული

📝 საზოგადოებას აქვს უფლება იცოდეს თქვენი პოზიცია:
ემხრობით თუ არა ექიმების მიერ კომერციული პროდუქტების რეკლამირებას?